دستیابی به زنجیره تأمین سبز توسط پیاده ‏سازی راه ‏حل برنامه ‏ریزی منابع سازمان (ERP)

چکیده

توجه به محیط‌زیست و ضرورت توجه جدی تک‏تک انسان‌ها، شرکت‌ها و کشورهای کوچک و بزرگ، به مسئولیت اجتماعی آنان در حفاظت از محیط‌زیست، به یکی از اصلی‏ترین دغدغه‏های قرن بیست‏ویکم تبدیل‌شده است. زنجیره تأمین سبز، زنجیره تأمینی است که تمرکز آن روی مدیریت اثرات زیست‌محیطی و کارایی کاربرد انرژی، به هنگام اجرای فرایند تأمین، تولید و توزیع است. سیستم زنجیره تأمین سبز زمانی عملیاتی خواهد شد که قادر باشد، اطلاعات مربوط به تأثیرات محیطی را مدیریت نماید. ازاین‏رو دست‏یابی به یک سیستم زنجیره تأمین سبز بدون پیاده‏سازی سیستم برنامه‏ریزی منابع سازمان (ERP)امکان‏پذیر نخواهد بود. ERP یک سیستم اطلاعاتی یکپارچه است که کلیه اطلاعات فرآیندهای تولید، از زمان سفارش و تأمین مواد خام تا تولید و توزیع محصولات نهایی را نگهداری و مدیریت می‏نماید و پیاده‏سازی موفقیت‏آمیز آن بستگی به یکسری عوامل بحرانی، یادگیری سازمان (یادگیری از تجربیات خود و دیگران) و نقشه‏ی فرآیندی دارد. پس برای دستیابی به زنجیره تأمین سبز، بایستی راه‏حل‏های برنامه‏ریزی سازمان (ERP) قابلیت‏ جمع‏آوری، نگه‌داشتن، ردیابی داده‏های محیطی و تهیه گزارش‌های محیطی مربوطه را، از زمان تأمین مواد خام تا تولید محصول نهایی (در هر مرحله از این فرایند)، دارا بوده و همچنین بتوانند داده‏های محیطی مربوط به لجستیک و حمل‏ونقل را برای ایجاد زنجیره تأمین سبز جمع‏آوری نمایند.

ویژگی‌های طراحی

زنجيره تأمین سبز داراي مشخصات و ويژگي‏هاي زير است

1. سبز بودن زنجيره كه به معناي تأكيد بر مشخصه حداقل مصرف انرژي و منابع و حداقل تولید آلاينده‏ها در طول زنجيره تأمین است و با روش‏های بهينه‏سازي سيستم‏ها و بهبود زیست‌محیطی عملكرد تمام اعضاي زنجيره تأمین حاصل می‌شود.
2.      حلقه‌ای بسته از جريان مواد وجود دارد. بر‏خلاف زنجيره تأمین سنتي كه جريان مواد داراي حلقه بسته نيست و از مواد خام شروع و به محصول نهايي ختم می‌شود زنجيره تأمین سبز بخش بازيافت را كه يا مربوط به توليدكنندگان يا به شركت‏هاي بازيافت كننده دسته سوم مربوط می‌شود به زنجيره اضافه نموده است. با فرآیندهای بازيافت، بخشي يا تمام محصولات مجدداً مورداستفاده واقع می‏شوند يا انرژي و منابع بازيافت مي‏گردد كه منجر به بهينه‏سازي مصرف انرژي و منابع، كاهش آلاينده‏ها و ضايعات و درنهايت كاهش هزینه‌های توليد مي‏شود.
3.      يكپارچگي بيشتري نسبت به زنجيره تأمین سنتي وجود دارد زيرا هدف استراتژيك كل زنجيره "حفظ محیط‌زیست" تعريف مي‏شود و اين مستلزم يكپارچگي سیستم‌های اطلاعاتي و همكاري تمام اعضاي زنجيره تأمین و هماهنگي بيشتر فعاليت‏هاي آن در جهت تحقق اين هدف است.

نتیجه‌گیری کاربردی

پیاده‌سازی موفقیت‌آمیز ERP و بهره‌گیری از آن برای داشتن سیستم زنجیره سبز، هنوز یکی از مشکلات سازمان‌هاست، اگرچه بعضی از سازمان‌ها تمامی رویکردهای پیشنهادشده را دنبال خواهند کرد، ولی با وجود آن موفقیت در پیاده‌سازی تضمین نشده است. به‌هرحال کارهای تحقیقاتی زیادی صورت پذیرفته که نشان می‌دهند سازمان‌ها شک دارند که با بکار بردن همه تکنیک‌ها و رویکردها پیشنهادشده می‌توانند یک پیاده‌سازی موفقیت‌آمیز ERP داشته باشند. در این مقاله، جنبه‌های متفاوتی از عوامل موثر در پیاده‌سازی موفقیت‌آمیز ERP معرفی‌شده‌اند. عوامل بحرانی را با استفاده از ابزارهای کاربردی می‌توان مدیریت نمود. نقشه‏ی فرآیندی به سازمان‌ کمک می‌کند تا فرایندها را قبل از پیاده‌سازی ERP مشخص و ارزیابی کنیم. ازطرفی پیاده‌سازی ممکن است با یک موفقیت فوری به دست نیاید چون فرایندهای یادگیری سازمانی به‌منظور یادگیری از شکست‌های کوتاه‌مدت و به دست آوردن موفقیت‌های بلندمدت مورد نیاز است. لیکن درهرصورت بهره‌گیری از راه‌حل‌های ERP برای دستیابی به یک زنجیره تأمین سبز، به‌طور قطع سازمان‌ها را در انجام مسئولیت‌های اجتماعیشان در حفاظت از محیط‌زیست یاری خواهد رساند.